Elementet kimike

Elementet kimike

Argjendi

Mineral argjendi
Argjendi Ã«shtÃ« njÃ« element kimik i cili nÃ« sistemin periodik e gjejmÃ« me simbolin Ag dhe me numÃ«r rendor 47. Emri argjend rrjedh nga gjuha latine argentum.
Ã«shtÃ« metal i rrallÃ« dhe i Ã§muar, me ngjyrÃ« tÃ« bardhÃ« tÃ« shkÃ«lqyer, qÃ« punohet lehtÃ« dhe qÃ« pÃ«rdoret pÃ«r tÃ« bÃ«rÃ« sende zbukurimi, monedha, medalje argjendi, punime argjendi, stoli, etj. etj.
Histori
Argjendi Ã«shtÃ« pÃ«rpunuar prej njerÃ«zve qÃ« nga shekulli i 5 para Krishtit. Ã‹shtÃ« pÃ«rdorur shumÃ« prej asirianÃ«t, gotÃ«t, grekÃ«t, romakÃ«t, egjiptianÃ«t dhe germanÃ«t. NjÃ« kohÃ« argjendi ka qenÃ« edhe mÃ« Ã§mueshÃ«m se ari. Kryesisht argjendi vinte nga minierat e Laurion, diku 50 km nÃ« largÃ«si prej AthinÃ«s. Tek EgjiptianÃ«t, argjendi ishte i njohur edhe si metal i hÃ«nÃ«s.
MÃ« vonÃ« njÃ« sasi e madhe e argjendit u soll prej AmerikÃ«s nÃ« EvropÃ«, nga ana e spanjollÃ«ve, gjegjÃ«sisht tÃ« mara nga minierat Potosi. Po ashtu edhe JaponezÃ«t gjatÃ« shekullit tÃ« 16 ishin eksportues tÃ« argjendit. Dhe nga kunkurenca e madhe anÃ« e kÃ«nd botÃ«s, argjendi humbi vleftÃ«n e vjetÃ«r qÃ« kishte.

Argoni
LlambÃ« elektrike
Argoni (greq. 'Î±ÏÎ³ÏŒ) Ã«shtÃ« njÃ« element kimik i cili nÃ« sistemin periodik e gjejmÃ« me simbolin Ar dhe me numrin rendor 18.
Argoni Ã«shtÃ« gaz i plogÃ«t, i rrallÃ«, pa ngjyrÃ« e pa erÃ« (aromÃ«), i cili gjendet nÃ« ajrin e atmosferÃ«s dhe zakonisht pÃ«rdoret pÃ«r mbushjen e llambave elektrik.
Histori
Argoni u zbulua nga Lord Rayleigh dhe Sir William Ramsay mÃ« vitin 1894. Zbulimi i kÃ«tij elementit nis qÃ« nga viti 1785 duke u bazuar nÃ« zbulimet e mÃ«parshme tÃ« Henry Cavendish.
Karakteristikat
Argoni tretet shumÃ« mirÃ« nÃ« ujÃ«, njejt sikur Oksigjeni (O). Shkrirje me metale nuk Ã«shtÃ« i patretshÃ«m. VarÃ«sisht nga ngarkimi i gazrave dhe presionit tÃ« brendshÃ«m tÃ« tyre, argoni shkÃ«lqen nÃ« ngjyra tÃ« ndryshme, siÃ§ janÃ« vjollce, kaltÃ«r ose kaltÃ«r ngjyrÃ« qielli. PÃ«r shkak tÃ« valencÃ«s sÃ« saj qÃ« ka, pothuajse nuk reagon aspak me elementet e tjera.

Ari
Ari (Au)
Ari apo Floriri Ã«shtÃ« njÃ« element kimik me simbolin Au (nga latinishtja aurum) dhe numrin atomik 79. Ari po ashtu Ã«shtÃ« edhe Ã§mimi/medalja mÃ« e lartÃ« nÃ« lojÃ«rat olimpike dhe konkurrimet e tjera sportive. Ari ka edhe njÃ« vlerÃ« tÃ« madhe, pÃ«r disa shekuj ari u pÃ«rdor si para. Si dhe Ã«shtÃ« pÃ«rcjellÃ«si mÃ« i mirÃ« i elektricitetit tÃ« nxehtÃ«sisÃ«, por pÃ«r shkak tÃ« Ã§mimit tÃ« lartÃ« pothuajse fare pak gjen pÃ«rdorim nÃ« jetÃ«n e pÃ«rditshme.

Bakri

Bakri
Bakri (lat. Cuprum) Ã«shtÃ« njÃ« element kimik i cili nÃ« sistemin periodik gjendet me simbolin Cu dhe ka numrin rendor 29. Ã‹shtÃ« njÃ« metal i periodÃ«s sÃ« 4 nÃ« grupin e 11 tÃ« sistemit periodik. Emri kuprum rrjedh prej fjalÃ«s cyprium "mineral nga ishulli i Kipros".
Bakri Ã«shtÃ« njÃ« metal relativisht i butÃ«, i cili mund tÃ« pÃ«rpunohet lehtÃ«. PÃ«rdorim tÃ« madh gjen nÃ« lÃ«mi tÃ« ndryshme, veÃ§anÃ«risht Ã«shtÃ« pÃ«rcjellÃ«s i shkÃ«lqyer i elektricitetit tÃ« nxehtÃ«sisÃ«, po ashtu ka dhe njÃ« numÃ«r tÃ« madh tÃ« parave metalike qÃ« janÃ« formuar nga bakri. Bakri si njÃ« metal i rÃ«ndÃ« reaktiv i butÃ«, ju takon grupit tÃ« metaleve tÃ« Ã§mueshme.

Fosfori
Fasfori Ã«shtÃ« element kimik dhe mund tÃ« gjindet i lirÃ« nÃ« natyrÃ«. Ky element bÃ«nÃ« qÃ« tÃ« ndizen flakÃ« kunjat e shkrepsve. Ai gjithashtu forcon dhÃ«mbÃ«t dhe kockat e njeriut, formon membranat e qelizave dhe ndihmon nÃ« transmetimin e energjisÃ«. NÃ« pÃ«rgjithÃ«si pÃ«rqinja e fosforit nÃ« pÃ«rbÃ«rjen e trupit tÃ« njeriut Ã«shtÃ« 1%.

Hekuri
Hekuri Ã«shtÃ« element kimik. NÃ« trupn e njeriut ai merr pjesÃ« me 0.008% tÃ« masÃ«s, dhe gjendet kryesisht nÃ« gjakÃ«. Sasia e hekurit nÃ« gjakun e njeriut do tÃ« mjaftonte pÃ«r njÃ« gozhdÃ«, kjo sasi kur lidhet me oksigjenin merr ngjyren e kuqe ashtu qÃ« shkaktonÃ« qÃ« gjaku i njeriut tÃ« ketÃ« kÃ«tÃ« ngjyrÃ« tÃ« pÃ«rafÃ«rt me ngjyren e ndryshkut (tek hekuri nÃ« natyrÃ«).

Jodi
Jodi Ã«shtÃ« element kimik. NÃ« trupin e njeriut ka mÃ« pak se njÃ« majÃ« (0.00004%) luge jod, megjithatÃ« pa tÃ« do tÃ« vdiste njeriu. NÃ«se ushqehet lavra me jod, ajo do tÃ« kthehej nÃ« bretkosÃ«.

Kalciumi
Kalciumi Ã«shtÃ« element kimik qÃ« nÃ« sistemin periodik e gjejmÃ« me simbolin Ca dhe radhitet si element i 20 me radhÃ«. Metali i bardhÃ« vizÃ«llues e agjentÃ« dhe nÃ« natyrÃ« e gjejmÃ« tek gÃ«lqerja, mermeri, shkumÃ«si dhe tek mineralet e tjera.
Karakteristikat
Kalciumi Ã«shtÃ« mÃ« i butÃ« se plumbi (Pb), por megjithatÃ« nuk mund tÃ« pritet me thikÃ«. NÃ« ajÃ«r, lÃ«viz shpejt. NÃ« ujÃ« reagon ashpÃ«r nÃ«n lidhjen me hidroksidi i kalciumit (Ca(OH)2) si dhe hidrogjenin. NÃ« ajÃ«r oksidohet dhe pÃ«rfitohet oksid i kalciumit si dhe njÃ« sasi e vogÃ«l kalciumit nitrit. GjatÃ« lidhjeve kimike, merr numrin e oksidimit +2. Jonet e kalciumit janÃ« tÃ« ngarkuar me jone dyfishÃ«sh positive

Oksigjeni
Oksigjeni Ã«shtÃ« element shumÃ« i pÃ«rhapur sa qÃ« pa tÃ« nuk mund tÃ« paramendohet jeta. KÃ«shtu dy tÃ« tretat (diku reth 65%) e trupit tÃ« njeriut pÃ«rbÃ«hen nga ky element i pazÃ«vendÃ«sushÃ«m. KÃ«tÃ« element nÃ« trupin e njeriut e gjemÃ« nÃ« formÃ« tÃ« ujit (H2O).

Natriumi
Natriumi Ã«shtÃ« njÃ« metal i cili gjendet nÃ« natyrÃ«. Ky element kimik nÃ« trupin e njeriut sÃ« bashku me klorin formojnÃ« kripÃ«n e kuzhinÃ«s me tÃ« cilÃ«n arrihet kriposja e lÃ«ngjeve tÃ« njeriut PÃ«rndryshe natriumi merrÃ« pjesÃ« nÃ« pÃ«rbÃ«rjen e njÃ« trupi normal tÃ« njeriut me 0,15%.

Klori
Klori Ã«shtÃ« njÃ« gaz i gjelbÃ«r vdekjeprurÃ«s, qÃ« pÃ«rdoret pÃ«r tÃ« prodhuar zbardhuesit. NÃ« trupin e njeriut ai lidhet me natriumin duke formuar kripÃ«n e kuzhinÃ«s. PÃ«rndryshe pÃ«rqindja e klorit nÃ« trupin e njeriut normal Ã«shtÃ« diku rreth 0.35%.

Lajme

Video e javës

Diskutimet e fundit